Het ICAG (Interfacultair Centrum voor Agrarische Geschiedenis) van de KU Leuven noemt zich een “Onderzoekscentrum voor de geschiedenis en het erfgoed van landbouw, platteland en de voedselketen in Vlaanderen sinds 1750”. Effectief is het een van de belangrijkste onderzoekscentra voor deze terreinen in Nederland en België.
ICAG organiseert elk academiejaar een seminariereeks en studiedag voor een breed publiek, alsook congressen en colloquia.
Programma 2026-2027
Duizend jaar leven met de Dender – Tim Soens & Tom de Ridder
Maandaag 19 oktober, 13.00 – 14.00 is het eerstvolgende ICAG seminarie. Deelname gratis, Opgave hier.
Kunnen we leven met overstromingen? Yes we can, en de geschiedenis van de Dender bewijst het! De Dender functioneerde eeuwenlang tegelijk als transportas, energiebron, watervoorziening en structurerend element van landbouw en bewoning, maar kende eveneens een dynamisch overstromingsregime. In de vroege middeleeuwen beschikte de rivier nog over een relatief ruime overstromingsvlakte en ontstonden nederzettingen vaak op overgangszones tussen hoger, droger terrein en lager, natter land. Vanaf de volle en late middeleeuwen werd de rivier meer en meer de “fluviale anthroposfeer” binnengetrokken: dammen, sluizen, watermolens, grachten en kades vormden een fijnmazige infrastructuur waarin uiteenlopende economische belangen werden verzoend.
Overstromingen hadden daarbij een ambivalent karakter: periodieke winteroverstromingen droegen bij aan de productiviteit van de meersen, terwijl uitzonderlijke hoogwaters toch ook heel wat schade konden veroorzaken. Vanaf de achttiende eeuw voltrok zich een fundamentele verschuiving in de omgang met de rivier. Binnen een groeiend technisch en bestuurlijk beheersingsdenken werden meandering en overstromingen steeds meer als problemen beschouwd die door normalisering en kanalisering moesten worden ‘opgelost’. In de negentiende en twintigste eeuw werd deze ontwikkeling versterkt door industrialisering, verstedelijking en watervervuiling. Zo evolueerde de Dender van een multifunctioneel rivierlandschap naar een steeds sterker gereguleerde en ecologisch belaste waterloop. Leven met overstromingen was niet langer een optie.
In deze lezing vertellen Tim Soens (UAntwerpen) en Tom De Ridder (Museum ’t Gashuys) hoe die geschiedenis in Museum ’t Gasthuys (Aalst) tot leven komt. De tentoonstelling reconstrueert niet alleen opeenvolgende overstromingen, maar onderzoekt vooral hoe percepties van risico, bruikbaarheid en beheersbaarheid van de rivier doorheen de tijd veranderden. Historische kaarten, archivalia, toponiemen, objecten en concrete casussen maken zichtbaar hoe gemeenschappen zich aan het water aanpasten en het tegelijk steeds sterker trachtten te controleren.
Voorbije ICAG-seminaries 2025 – 2026
Maandag 23 maart 2026
Online ICAG-seminarie | MS Teams | 12u30 – 13u30
‘De sojaboon door de wereldgeschiedenis: globalisering, grenzen en de ontwikkeling van een planetair product’
Prof. Matilda Baraibar (Södertörn Universiteit, Stockholm)
Dit ICAG-seminarie wordt gehouden in het Engels.
Maandag 23 februari 2026
Online ICAG-seminarie | MS Teams | 12u30 – 13u30
‘Stille waters: Vlasrootputten in het Land van Dendermonde en het Land van Waas’
Lies Vervaet (Regionaal Landschap Schelde – Durme)
Maandag 15 december 2025
Online ICAG-seminarie | MS Teams | 12u30 – 13u30
‘Gouden horloges voor koeien en een kilo varkensvlees in je ondergoed.
Negentiende-eeuws stadsbestuur en de queeste naar betaalbaar vlees, Brussel 1800-1860.’
Dr. Dennis De Vriese (VUB)
Maandag 20 oktober 2025
Online ICAG-seminarie | MS Teams | 12u30 – 13u30
‘Hooi. De onttroonde koning’
Dr. Merijn Knibbe
Maandag 12 mei 2025
Hybride ICAG-seminarie | Salons Atrechtcollege (Leuven) & MS Teams | 12u30 – 13u30
‘Van tofu tot kweekvlees: de geschiedenis van het voedselsysteem in Nederland anders belicht (1950-2000)’
Amber Striekwold (Universiteit Utrecht / KU Leuven)
Maandag 24 maart 2025
Online ICAG-seminarie | MS Teams | 12u30 – 13u30
‘Designing deserts? Een eeuw aan Kempense landschapsverandering, 1750-1850’
Seb Verlinden & Pieter-Jan Reynaert (KU Leuven)
De ICAG-seminaries worden (meestal) georganiseerd als online webinars. Na inschrijving krijg je de nodige instructies toegestuurd.
Ben je geïnteresseerd maar kan je niet deelnemen? De seminaries worden integraal opgenomen en kunnen herbekeken worden.
Informatie over het Centrum Agrarische Geschiedenis, KU Leuven
- Meer informatie over het Centrum Agrarische Geschiedenis vind je op onze website: www.cagnet.be.
- Informatie over onze collectie landbouwwerktuigen: www.collectiebulskampveld.be
- Wil je onze maandelijkse nieuwsbrief ontvangen en op de hoogte blijven van onze laatste activiteiten, publicaties, etc. ? Laat het me weten of klik hier.
- Wie meer wil weten over de digitale seminaries die we doorheen het academiejaar organiseren, kan een kijkje nemen op: https://ghum.kuleuven.be/icag/icag-seminaries.
- Inschrijven om op de hoogte te blijven van aankomende seminaries kan via deze link: https://ghum.kuleuven.be/icag/ICAG-nieuwsbrief/view.
Pagina bijgewerkt: 30 september 2026.
